سه ابزار تهران برای شکستن محاصره
🔹محاصره اقتصادی ایران وارد مرحله تازهای شده و تهران همزمان سه مسیر را دنبال میکند: مذاکره برای بازگرداندن آمریکا به تفاهم، تشدید تنش برای افزایش هزینه فشار و مقاومت اقتصادی در برابر تحریمها.
🔹تنگه هرمز نقطه اتصال این سه ابزار است و ایران عادیشدن تردد در آن را به رفع محاصره، کاهش تحریمها و اجرای تعهدات تفاهم پیشین پیوند میزند.
🔹آمریکا بر تشدید فشار اقتصادی، تحریم شبکههای نفتی، مالی، صرافیها، شرکتهای پوششی و ناوگان مرتبط با ایران تاکید کرده است. ایران این تحریمها را بخشی از جنگ و فشار حداکثری میداند.
🔹رایزنی با عمان درباره سازوکار تردد در هرمز ادامه دارد و مدیریت آینده این آبراه باید ابعاد زیستمحیطی را نیز در بر بگیرد.
🔹همزمان، ایران هشدار داده است در صورت عملنکردن آمریکا به تعهدات، آماده اقدامات نظامی بهموقع و دقیق برای شکستن محاصره دریایی است.
🔹بازگشت به تفاهم، کمهزینهترین مسیر تلقی میشود؛ اما بیاعتمادی ناشی از خروج آمریکا از توافق هستهای و اختلاف بر سر اجرای تفاهم جدید، ایران را به دنبال سازوکاری برای راستیآزمایی تعهدات آمریکا سوق داده است.
🔹بازدارندگی نظامی نیز برای آغاز جنگ گسترده نیست، بلکه اهرمی برای افزایش هزینه فشار اقتصادی و دریایی است؛ هرچند تشدید نامتناسب تنش میتواند ائتلافی گستردهتر علیه ایران ایجاد کند.
🔹مقاومت اقتصادی شامل تنوعبخشی به صادرات و واردات، کاهش وابستگی به کانالهای مالی، استفاده از شرکای غیرغربی، تهاتر و تقویت تولید داخلی است. این مسیر زمان و قدرت چانهزنی فراهم میکند، اما فشار طولانیمدت بر درآمدهای ارزی، تجارت، سرمایهگذاری و معیشت آسیبزا خواهد بود.
🔹رحمن قهرمانپور، پژوهشگر ارشد مسائل بینالملل، بازگشت به توافق جدید یا «اسلامآباد ۲» را کمهزینهترین راه میداند.
🔹مصطفی نجفی، کارشناس مسائل بینالملل و سیاست خارجی، تشدید تنش را اجتنابناپذیر ارزیابی میکند.
🔹مجید محمدشریفی، استادیار گروه روابط بینالملل دانشگاه خوارزمی، دیپلماسی را واقعگرایانهتر و کمهزینهتر میداند.
🔹رضا مجیدزاده، پژوهشگر مسائل توسعه، معتقد است معادله بازی در هرمز تغییر کرده و مقاومت اقتصادی راه بهینه نیست و چرخشی بزرگ لازم است.
🔹در مجموع، راهبرد محتمل، ترکیب مقاومت، بازدارندگی و مذاکره برای رسیدن به معاملهای متقابل درباره تحریمها، تعهدات تفاهم و وضعیت هرمز است.
منبع: دنیای اقتصاد
